FOTOĞRAFTA DOĞRU KADRAJ ALMA VE KADRAJLAMANIN ÖNEMİ

Fotoğrafın giderek yaygınlaştığı, gün be gün fotoğrafa ulaşımın kolaylaştığı bir zaman diliminde yaşıyoruz. Özellikle cep telefonu üzerinden kaydedilen görüntüler o kadar fazla ki kaliteden ziyade artık üretilen fotoğrafın sayısına takıyoruz kafayı. Fakat fotoğrafçılıkta asıl olan sayı değil ‘kalite‘dir. Optik kaliteden ziyade sanatsal kalite her türlü fotoğraf çeken makine ile de arttırılabilir. Bahsetmeye çalıştığım sanatsal- teknik kalite için en önemli meselelerin başında da fotoğrafın doğru kadrajlanabilmesi gelmektedir. Bu yazımda sıklıkla yapılan kadrajlama hatalarından bahsederek ideal (istenilen) fotoğrafa ulaşmayı hedefledim.

Öncelikle Fotoğrafçılıkta Kadraj Nedir?- Doğru Kadrajlama Nasıl Yapılır? soruları üzerinde duralım: Kadrajlama kısaca fotoğrafın sınırlarını çizmektir, çerçevelemektir. Yani fotoğrafta neyi çekip neyi çekmeyeceğinizi seçmektir. Doğru kadrajlama ise fotoğrafı daha esetik olacak şekilde oluşturabilmek için, fotoğrafa sığdırılacak nesneleri belirli kurallara göre kareye almaktır. Fotoğrafta kompozisyon ile doğrudan alakadardır. Birazdan açıklamaya çalışacağım kadrajlama teknikleri fotoğraf kompozisyon kuralları çerçevesinde de incelenebilir. Benim ayrı başlık açmamdaki sebep: günde milyonlarca üretilen ‘fotoğrafta’ bir nebze olsun estetiği arttırabilmektir. Diğer kompozisyon kurallarını es geçerek kadraj alma konusuna yoğunlaşacağız.

Makaleme sıklıkla yapılan kadrajlama hatalarını ve bu hataların çözüm yollarını açıklayarak devam edeceğim.

1. Hata: Çekilecek konu haricinde fazlasıyla boş alan bırakmak:

Fotoğraflarda bir konu vardır ve asıl çekmek istediğimiz şey de bu konudur. Konu her zaman vardır. Yüzlerce fotoğraf çekilse dahi bu yüzlerce fotoğrafın her birinin ayrı ayrı birer konusu vardır.  (Bebeklerin oyuncak niyetine çektikleri fotoğraflar hariç). Birçok fotoğrafta yapılan en büyük kadrajlama hatası konunun haricinde çerçevede birçok kısımda boş (konu dışı) – işe yaramaz alanların bulunmasıdır.  Bu hata, ayrıca konunun göze olduğundan çok daha küçük görünerek önemini düşürecektir.

Yukarıdaki fotoğrafta gerek gök yüzünde gerekse yer yüzünde haddinden çok fazla yer bırakılmış ve asıl konu olan otomobil çok küçük bir alanda kalmıştır. Dolayısı ile konu istenildiği gibi fotoğrafta anlatılamamıştır.

2. Hata: Konunun yalın olmaması; karmakarışık birçok fazladan elemanın kadraja girmesi.

Fotoğrafa yapılan en büyük hatalardan birisi de nesne karmaşasıdır. Haddinden fazla nesne, kavram karmaşasına yol açacaktır. Fotoğrafın ne anlatmak istediği ortaya çıkmayacak, aksine kadraja giren her nesnenin bir konusu olduğunu var sayarsak konuyu dağıtacaktır. Fotoğraf sade güzeldir. Yalın bir anlatım her zaman çok daha fazla güçlüdür. Fotoğrafı kadrajlarken konunun özünden uzaklaşmayacak şekilde kadrajlamak ve olur-olmaz her nesneyi fotoğrafa dahil etmemeye özen göstermek gerekir.

Çekilen bu fotoğrafta o kadar çok öge var ki seyirci nereye yoğunlaşacağını bilmiyor. Anlatılmak istenen ortada değil. Aşağıdaki fotoğraf daha yalın ve daha sade. Dolayısı ile anlatılmak istenen direk ortaya çıkmakta. Evinin balkonunda güneşlenen anne su kaplumbağa ve yavruları güzel bir kompozisyon oluşturmakta.

3. Hata: Konuyu olur olmaz yerlerden keserek konuyu daraltmak.

Bazı fotoğraflar yardımcı öğelerle desteklenirse anlamını güçlendirebilir. Bu tarz fotoğraflarda sadece konuyu değil de, yan konuyu da fotoğrafa dahil etmek çok uygun olacaktır. Bir fotoğraf ile izleyiciye en yoğun anlamı aktarmak gerekir. Fotoğrafa dâhil edilecek bir yardımcı konunuz varsa muhakkak kullanın.

Bir şeyle meşgul olan karakterimizin yüzünde tatlı bir tebessüm var. Fakat fotoğraf gereksiz bir yerden kesilince konu ortaya çıkmamış. Karakterimizin niçin sevindiğini anlayamıyoruz.

Yukarıdaki fotoğrafın aksine bu fotoğrafta konu tam anlamıyla anlatılabilmiştir. Karakterimizin yüzündeki mutluluk, yaptığı iş, nerede olduğu vs ortaya çıkmıştır.

Yanlış yerlerden kesmenin bir farklı durumu da canlıların eklem yerlerinden kesilmesidir. Fotoğrafta çirkin bir görüntü oluşturan bu hatadan kaçınmak gereklidir.

Hayvanlar ya da insanların uzuvları özellikle eklem yerlerinden kesilmemelidir.

4. Hata: Işık kaynağını fazlası ile kadraja dâhil ederek fotoğrafı yakmak.

Fotoğrafta kullandığımız en önemli ışık kaynağı güneştir. Güneşi ışık kaynağı olarak kullanmak, güneşi konu edinmek yani kadraja sokmak değildir. Güneşin çok yoğun gücü olduğu için makine pozlama alırken ya objeyi karanlığa bırakır yada güneşi patlatır. İkisi de istenilmeyen durumlardır. En iyisi güneşi yada yoğun ışık kaynağını kadraja sokmamaktır. Aksi takdirde fotoğrafın yarısı tamamen beyaz olacaktır (yanacaktır) . Hiçbir doku belirgin olmayacaktır.

Ağaçların arkasındaki batmakta olan güneş kadraja haddinden fazla dahil edilmiştir. Bir sonraki fotoğrafta enstantane süresi değiştirilerek ışığın miktarı düşürülmüş ve istenilen fotoğraf çekilmiştir.

Bu fotoğrafta da Güneş çok sert olduğu için bulunduğu bölgede tamamen doku kaybına sebebiyet vermektedir. Dolayısı ile fotoğraftan çok beyaz form hakim olmaktadır. Makine ayarlarından diyafram ya da enstantane ile kısmen bu yanıklar düzeltilebilir. Bir kısmı da Photoshop gibi programlarla yok edilse de kalıcı olarak yanıklık bitirilemez. En garanti çözümlerden birisi güneşi kadraja almamak olabilir.

5. Hata: Beneklerin üst üste bindirilmesi

Fotoğrafta nokta yada benekler çok önem arz eder. Fotoğrafı fotoğraf yapan ögelerden en önemlilerindendir. Fakat iki kaliteli beneğin üst üste bindirilmesi ile ikisinin de kalitesi düşer. Göze hoş geleceğine görüntü kirliği oluşturur. Aşağıda birkaç örnekte fotoğraflarla açıklamaya da çalıştığım bu hata en çok yapılan kadrajlama hatalarındandır. Çözümü de çoğu zaman çok basittir. Yeteri açıda yer değiştirerek fotoğrafı çekmek üst üste bindirme sorununu ortadan kaldıracaktır.

Bu fotoğrafta asıl konumuz olan kuş, benzer renklerle üst üste gelerek arka plandan ayrılamamış ve benzerliğin içinde kaybolmuştur. Bir de geniş kadraj hatası eklenmiş ve öge fark edilmeyecek pozisyona düşmüştür.

Benzer renkler kompozisyonu oluşturmuş olsalar da konu arka planla üste üste bindirilmemiş ve anlatım oldukça güçlenmiştir dahası benekler (kuşlar) birbirinin üstüne de bindirilmediğinden karmaşa yaşanamamıştır.

 

6. Hata: Yanlış lens veya yanlış diyafram kullanımı:

Fotoğrafın biçimini oraya koyan en önemli ekipmanlardan birisi lenslerdir. Lens olmadan fotoğraf çekilemez. Fakat zaman zaman bu lenslerin karakteristik özelliklerinden kaynaklanan fotoğraf hataları da oluşmaktadır. En bariz olanları geniş açılı lenslerde distorsiyon oluşmasıdır. Nesneye çok yakınsanız görüntü kırılması (distorsiyon) gerçekleşir ve obje olduğundan farklı görünür.  Özel efekt katılmak istenmemişse bu tür yamulmalar fotoğrafta istenilmez. Çözümü de zor değildir. Nesneden biraz uzaklaşmak veya odak uzaklığını büyütmek.

Geniş açı bir lens ile haddinden fala yakından çekişmiş bir portre. burun büyük surat ince gözle pörtlek çıkmıştır. fotoğrafa konu olan kişi burada kendisini gördüğünde ancak gülmekle yetinecektir…

Lens hatalarının diğer bir kullanımı da açık diyafram kullanılmaması gereken yerde açık diyafram kullanarak alan derinliğini oldukça sığ hale getirmektir. Portre çekimlerinde açık diyafram kabul edilebilir fakat manzara çekimlerini (artistlik olsun diye) açık diyaframla çekmek hata olur. Konuya Uygun diyafram ve lens seçilmelidir.

7. Hata: Her kareyi fotoğraflamak:

Dijital fotoğraf makinelerinin yaygınlaşması ile fotoğraf sayısında çok büyük bir artış oldu. Artı cep telefonlarının fotoğraf kalitesi yükseldikçe ulaşılan sayı tahayyül edilemeyecek noktaya geldi. Olumlu tarafı olsa da her karenin çekilebilir olması kaliteyi düşürdü. Sanatsal fotoğraftan belgeleme fotoğrafına kayma oldu. Fotoğraf hatalarının en önemlilerinden birisini de bu olarak görüyorum: Olur-olmaz her şeyi fotoğraflamak. Belgelemeyi kabul edebilirim. 10 yıl sonra ben falan yerdeydim, aha bak bu da fotoğrafı’ diyebilmek güzel olurdu. Fakat özellikle genç neslin telefon kameralarını bir oyuncakmış gibi kullanmalarından da rahatsız oluyorum ister istemez. ( bu hata türüne o kadar çok örnek verilebilir ki… buraya hangisi seçeceğime karar veremedim. Nasıl olsa bu yazıyı okuyan herkesin cep telefonunda bolca örnek vardır 🙂 )

Yukarıda naçizane açıklamaya çalıştığım hatalar yapılmazsa ‘Fotoğraf çekerken kadraj nasıl ayarlanır? sorusunun cevabı kendiliğinden ortaya çıkacaktır. Dolayısı ile göze hoş gelen, estetik fotoğraflar oluşturabilir. Lütfen fotoğraf deyip geçmeyin ve özen gösterin…

‘’Fotoğraf, fotoğrafçının varlığını hissettirmelidir.”

Işığınız kaliteli olsun…

You may also like...

%d blogcu bunu beğendi: