A’dan Z’ye MAKRO LENS ‘LER

Merhaba. Fotoğrafın temel işlevlerinden olan ‘konuya yakınlaşma ve odaklanma‘nın en temel yöntemi olan makro fotoğrafçılık üzerinde duracağız. Makro fotoğrafçılık yapılmasını sağlayan ekipmanların başında gelen makro lensleri ele aldık. Makro fotoğraf konusu yeni başlayanlarla beraber yıllardır bu işe emek vermiş ustaların da ilgisini çeken bir konudur. Yakın çekimler için Makro objektif nedir, makro lens ne değildir, bir lensin macro lens olabilmesi için hangi şartları sağlaması gerekir, makro lenslerin özellikleri, vs…

Makro Lens Nedir?

Basitçe Makro lens 1:1 büyütme oranı sağlayabilen lenslere denir. 1:1 büyütme oranı aynı zamanda 1x büyütme oranı ile de ifade edilebilir. Makro lensler nesnelere çokça yaklaşarak onların daha büyük fotoğraflanmasını sağlarlar. Böylece ufacık bir objeden bile kocaman detay alınabilir.

1:1 Büyütme Oranı Nedir?

Genellikle bu soru kafa karışıklığına sebep olabilmektedir. Aslında anlaşılması çok da zor bir konu da değildir. 1:1 büyütme oranı, çekilen objenin büyüklüğünün sensörde oluşan görüntüsünün büyüklüğü ile aynı olması’ demektir. Örneğin 2cm büyüklüğünde bir madeni paranın boyutu kullanılan birçok lens ile farklı büyüklüklerde çekilebilmektedir. Sensöre 2cm görüntü düşürebilen lenslere 1:1 ya da 1x büyütme olanı olan lensler denmektedir.  Eğer 2 cm boyutundaki madeni para sensöre 1 cm olarak düşse idi büyütme oranı 1:2 olacaktı.

Makro objektiflerin özellikleri arasında 1:1 büyütme oranın olması gerekir.

Lensler üretim aşamasında belirli donanımlar ile üretilirler. Nano kaplama, ed optik elemanlar, if teknolojisi veya 1:1 büyütme oranı gibi. Bir lensin makro özellikte olması için üretim şamasında 1:1 büyütme özelliğinin lens bünyesine yerleştirilmesi gerekmektedir. Daha sonra bir lense makro özelliği kazandırılamaz. (Adaptör takmak lensi geliştirmek değildir)

Macro lens nedir ? Samyang 100mm Makro lens. 1:1 büyütme oranına sahip kaliteli optikleri olan güzle bir manuel netlemeli makro objektiftir.

Gerçek Makro lensler 1:1 sağlayabilecek kadar minimum netleme mesafesine sahip olmalıdırlar. Odak uzaklığına göre objenin dibine kadar girebilirler. Objeye ne kadar yaklaşabileceği odak uzunluğu ile de doğrudan alakalıdır. Örneğin 180mm macro bir objektifin minimum netleme mesafesi 45 cm iken 50 mm makro objektifin minimum netlemem mesafesi 12 cm civarındadır. Minimum netleme mesafesi objenin lensin ön camına olan uzaklığı değil sensöre olan uzaklığıdır. Objenin lensin ön camına olan mesafesine çalışma mesafesi denir ve bu iki terim macro fotoğrafçılıkta çok önemlidir.

Makro lenslerin diğer başarımları netleme uzaklığında ortaya çıkar. Elinizde kit lens veya farklı makro olmayan farklı  bir lens varsa bunu gözlemlemek çok kolaydır. Normal lensler çok yakın mesafeden netleme yapamazlar. İşte makro lenslerin farkı budur; netleme uzaklıkları çok çok kısadır.

Makro objektif özellikleri arasında konuya yeterince yakınlaşmak genel kaide olmalıdır.

Yarı Makro Lensler

Aslında yarı makro diye bir tabir yoktur. Bu terimi kullanma sebebimiz bir çok lens ürerinde makro yazmasına karşın 1:1 büyütme oranını veremeyişinden kaynaklanır. Üzerinde Makro yazıp da gerçek makro olmayan lensler için yarı makro tabirini kullanmak yanlış olmayacaktır.

Yarı makro lensler 1:5 ile 1:2 arasında büyütme sağlayabilen lenslerdir. Üretim özelliklerine göre bazıları 1:3 bazıları 1:5 büyütme verebilir. Genellikle piyasada çok bulunan orta menzil zum lensler bu guruba girer. Üzerinde zaten kocaman harflerle makro yazar.

Vivitar 28-105 gibi bazı lenslerin üzerinde macro yazsa da 1:1 büyütme oranını verememektedir. Bu tarz lenslere yarı makro özellikli lensler denmesi yanlış olmaz.

Normal bir lensin minimum netleme mesafesi, odak uzaklığının 10 katı olacak şekilde hesaplanıyor. Örneğin 100 mm odak uzaklığına sahip normal lensin minimum netleme mesafesi ortalama 100 cm olur. Yarı makro diye tabir ettiğimiz lensler az önce bahsettiğimiz 10 kat kuralından daha düşük katlarda netleme mesafesi sunabilmektedirler. Örneğin 70-300mm macro lens 300 mm odak uzaklığında 1.3 m kadar yaklaşabilmektedir. Bu sayede yarı makro kategorisindedirler. Fakat tam makro yani 1:1 büyütme oranı asla veremez. Bu yüzden makro lens alma aşamasında lenslerin üzerindeki macro yazısından çok büyütme oranına bakmak daha sağlıklı olur.

Makro Lenslerin Optik Kaliteleri

Makro lensler üretici firmalar tarafından optik performansı iyi veya çok iyi olacak şekilde tasarlanırlar. Özellikle yakını çözebilme becerileri müthiştir. 60 yıllık vintage macro objektiflerin dahi keskinliği fevkalade iyidir. Hele günümüzdeki makro lensler sadece keskinlik değil, parlama engelleme veya vinyet oluşturma gibi birçok önemli özelliği daha fazla gelişmiştir.

Makro lensler keskinliklerinin yanı sıra renk ve kontrat oluşturmada da iyidirler. Genellikle renkleri canlı ve kontrastı da kararındadır. Bu yönüyle de genel çekimler için dahi kullanılabilirler.

Makro Objektifler ve Portre Çekimi

Makro lenslerin optik kalitesi iyi olduğu için en açık diyaframlarda dahi portre çekilebilmesine olanak tanır. Açık diyafram kullanmak ise arka planı portreden ayırmak için çok önemlidir.

Makro lensleri 1:1 büyüklüğe ulaşabilecek kadar yakına netleyebilmelerinin yanı sıra diğer çekimler için de kullanılabildiğinden ötürü sonsuza da netleyebilirler. Böylece sadece makro değil birçok konuda çalışma alanı sunabilirler. Bu özellik adaptör kullanılarak sonradan makro lense dönüştürülmüş mekanizmalardan ayıran en önemli özelliktir. Adaptör ile minimum netleme mesafesi düşürülebilir ama aynı zamanda maksimum netleme mesafesi de düşecektir. Yani makro adaptör kullanan lensler 1-2 metreden sonrası netleyemez. Ama orijinal makro lensler öyle değildir ve sonsuza kadar her yeri netleyebilir.

Makro lenslerin çok tercih edilme sebeplerinin 2. si portredeki başarılarıdır. Genellikle diyafram mekanizmaları normal portre lenslere göre bir tık daha kısık olsa bile en açık diyaframlarında bokeh ve keskinliği çok iyi olduğu için portre çekimlerinde de sıklıkla kullanılır. Alan derinliğini aza indirme konusunda mahirdirler. Çok güzel portre çekilebilir.

Hangi Konular  İçin Hangi Makro Lens Tercih Etmeli

Öncelikle tercih sebebi kullanılan Fotoğraf makinesi ile ilgili olacaktır. Makro objektifler de diğer lensler gibi Kamera sensörüne göre üretilirler. Elinizdeki fotoğraf makinesi eğer full frame uyumlu ise crop karmalar için üretilen lensleri tercihe edemezsiniz. Fakat tam tersi mümkündür. Yani elinizde crop faktörlü kamera var ise full frame için üretilen lensleri de tercih edebilirisiniz.

Sonra çalışma konusu çok önemlidir. Canlı veya cansız nesnelerle çalışacağınız… Eğer mücevher gibi cansız nesneler ile çalışacaksanız 50mm ilik küçük bir lens size yeterli olabilir. Neredeyse ön optiğe değebilecek kadar yaklaşabilirsiniz. Bunun bir mahsuru da yoktur. Işık koşullarını göz önünde bulundurarak yaklaşama miktarını ayarlayabilirsiniz. Fakat kelebek gibi ürkek canlılar ile çalışacaksanız 50 mm hiçbir işinize yaramaz. 180 mm gibi odak uzaklıklarına ihtiyaç duyarsınız. Hatta zaman zaman bu bile yeterli gelmez. Canlı objeler için odak uzaklığı yüksek makro lensler tercih edilmelidir.

90mm, 100mm veya 105mm gibi orta menzilli makro lensler ise genel kullanım için daha uygun olduklarından kullanıcılar tarafından daha çok tercih edilirler. çiçek böcekten portreye, nesneden extreme makroya genel manada birçok kullanım alanı bulunmaktadır. taşıması 50mm ler kadar kolay olamasa da 180mm ler kadar da ağır değillerdir.

Makro lens tercihinde bulunurken iki önemli hususu da hesaba katmak gerekir. Odak uzaklıkları fotoğrafta çalışma mesafesinin yanında alan derinliğini ve perspektifi de etkiler.  Görüş alanı genişledikçe yani odak uzaklığı düştükçe alan derinliği diğerine göre çoğalır. Geniş aşılarda Net alan daha fazla hissedilir. Perspektif olarak ise kısa odaklı lenslerde ön plan ve arka plan birbirinden daha uzaktır, yığılma faktörü daha azdır. Arka plandaki objeler birbirinden daha fazla ayrılır. Dar açılı yani uzun odaklı makro lensler ise daha az alan derinliği ve yığmalı perspektif sağlarlar. Kompozisyon oluştururken bu konulara da dikkat etmekte fayda vardır.

Advertisements

Makro Lenslerin Dezavantajları

** Yukarıda saydığımız bir sürü avantajına karşın makro lenslerin birkaç tene de dezavantajı vardır. Bunlardan ilki fiyatlarının yüksek olmasıdır. Normal lenslere göre makro lenslerin fiyatları  2 – 3 (lensine göre) kat oranında yüksektir.

** İkinci dezavantajları ise makro çekimlerde alan derinliği çok sık kalmaktadır. Yani objenin tamamı bir birçok kere net çıkmaz. Çoğu zaman en kısık diyafram kullanılsa bile objenin tamamı netlenemez. Bu yüzdendir ki focus stacking gibi faklı makro çekim teknikleri bile icat olunmuştur.

** Diğer bir dezavantajı da ışık koşullarında ortaya çıkmaktadır. Nesneye çok yaklaşıldığı için doğal ışık genellikle az ya da çok engellenir ve diyaframın da kısık olduğu düşünüldüğünde ışık yetersiz gelmektedir. Makro lens kullanırken ışık koşullarına çok dikkat etmek gerekir. Gerekirse yapay ışık kullanmaktan asla kaçınılmamalıdır.

Hangi Marka Makro Lens Almak Lazım?

Makro lenslerin yukarıda saydığımız avantaj veya dezavantajları markadan markaya fark etmeyecektir. Hepsinde benzer koşullar oluşacaktır. Bu yüzden öncelikle fotoğraf makinesinin marka ve modeline sına göre tercihte bulunmakta yarar vardır. Croplu bir Nikon kullanıyorsanız örneğin 40mm dx makro işinizi görür. Full frame uyumlu lens almaya gerek yoktur. Full frame Nikon 100 mm mikro lens, crop uyumlu Nikon 40 mm mikro’dan neredeyse 3 kat daha pahalı. Fakat kullanılacak kamera Full frame uyumlu ise mecburen uygun lensi almak gerekecek ve daha fazla para ödenmek zorunda kalınır.  Benzer durum diğer tüm markalar için de geçerlidir.

Burada 3. parti lens üreticilerini de lensleri tercihe dilebilir. Canon gövde kullanıyorsanız illaki Canon 100 mm (bu arada Canon 100mm L makro objektif efsane bir lenstir) almanıza gerek yok. Örneğin 105 mm Sigma da çok kaliteli bir makro lenstir. Benzer şekilde 100mm Samyang makro benim kullandığım en kaliteli optiklere sahip makrolardan birisiydi masala. Manüel olması ve ağırlığı yüzünden elden çıkarmak zorunda kalmıştım. Tokina 90 mm veya Tamron 90mm de kullandım ve gayet memnunum.

En iyi makro lens konusu oldukça tartışma yaratır. Dolayısı ile hiç girmeye gerek yok. zira genel manda makro objektifler zaten iyidir. Kullanım alanına göre tercih etmek lazımdır.

Belki bir parantez Canon mp-e 65mm lense açmak gerekir. Bu manüel lens normal 1:1 den daha fazla büyütme sağlayabiliyor ve ekstrem makro severler için 5x e kadar büyütme oranı mevcut. Bu lens Makro körük kullanamaya son verebilir. Manüel olması dezavantaj olsa da çok yakın çalışanlar için biçilmiş kafandır. Yine benzer şekilde Leowa üretimi 2.5x-5x 25mm lensler de mevcut. Bu tarz 1:1 den fazla büyütme sağlayan lensleri teknoloji geliştikçe daha fazla duyar olacağımız kesin.

Makro fotoğrafçılık konusu lensleri ile çekim teknikleri ile çok geniş olduğundan bu yazıda sadece makro lensleri ele alabildik. Diğer konular olan fokus stacking- ekstreme makro ve makro fotoğrafçılık konuları ile beraber okunması gerekir diye düşünüyoruz. Okumak için başlıkların üzerini tıklamanız yeterli.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir